verantwoording over alles wat we doen

Rapportage

Onderstaande tekst is integraal overgenomen uit het Jaarverslag 2017. Het volledige verslag, inclusief de financiële rapportage en bijbehorende toelichting is via bijgevoegd PDF bestand te downloaden.

Verslag van het bestuur
Terugkijkend op 2017 kunnen we stellen dat Happy Watoto een prima jaar heeft gehad, zonder noemenswaardige problemen. De financiële doelstellingen voor 2017 zijn gerealiseerd en er hebben zich onder het wakend oog van onze penningmeester Fred Arp geen grote budgetoverschrijdingen voorgedaan. Ook is de voorziene bestuurswisseling per 1 januari 2018 geruisloos verlopen. Alle plekken op de scholen en in de huizen waren bezet en de kinderen hebben zich goed ontwikkeld. De benoeming van een tweehoofdige projectleiding op initiatief van ex-voorzitter Dick Molman lijkt te werken m.b.t. fase 1 en 2. Verbeteringen m.b.t. fase 3 zijn wel wenselijk en we hebben ambities voor fase 4. Of de huidige projectleiding dat ook aankan, zal de komende 1-2 jaar moeten blijken. Meer hierover leest u onder de betreffende fasen en de vooruitzichten.
 
Bestuur en Raad van Advies
Het bestuur bestond het grootste deel van het jaar uit zes leden. Van Dick Molman en Matti Emondts was bekend dat ze per 31 december hun functie zouden neerleggen. Voor aftredend voorzitter Dick Molman hebben we met Paul Nielen een goede opvolger gevonden. Paul was al enige tijd als sponsor betrokken bij de stichting en na een projectbezoek direct bereid de voorzittershamer per 1 januari 2018 over te nemen.
 
Aftredend bestuurder Matti Emondts laat zich niet vervangen. De inzet van Matti in de afgelopen 12 jaar is enorm geweest. Met de organisatorische en financiële basis die hij heeft gelegd, gaan we echter vol vertrouwen met vijf bestuurders door.
 
Langs deze weg willen we beide bestuurders nogmaals hartelijk danken voor hun inzet.
 
Het bestuur heeft in 2017 vijf keer vergaderd en is in wisselende samenstelling vier keer op locatie geweest. In  oktober vond daar de jaarlijkse NGO vergadering plaats.  
 
De Raad van Advies (RvA) is in 2017 eenmaal als collectief bijeengekomen. Daarnaast zijn de leden ingeschakeld op hun vakgebied en zijn drie van hen naar Tanzania gereisd om op locatie een bijdrage te leveren. We ervaren hun inbreng als bijzonder waardevol. Het draagt absoluut bij aan het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs en de zorg die we bieden.
 
Het team op locatie
We hebben een team van 56 Tanzaniaanse medewerkers op locatie, aangestuurd door een vijfhoofdig managementteam (MT) onder aanvoering van een 2-hoofdige projectleiding. Het duo-leiderschap van Nolarip Ngungat en Mathew Karau heeft afgelopen jaar goed uitgepakt. Omdat beiden beperkte managementervaringen hebben, is Marion Hasselaar (oud-projectdirecteur die sinds 2014 haar eigen stichting IBES runt) bereid gevonden om als coach beschikbaar te zijn.
 
Begin 2017 heeft Wim Smit (RvA) weer een trainingsweek op locatie verzorgd voor het MT. Belangrijkste doel van deze jaarlijkse sessie is het managementteam te coachen bij de toenemende verantwoordelijkheden die we als bestuur bij ze neerleggen en ze te motiveren in hun ‘leadership’-ontwikkeling. De inzet van Wim wordt door het MT en bestuur als zeer waardevol ervaren en het effect is zichtbaar.
Het contract met bestuursadviseur Marjolein de Rooy, die zich in 2015 met haar gezin in Tanzania vestigde, is na het afgesproken termijn van twee jaar beëindigd. Marjolein is vanuit haar Good Safari (lodge & safari) nog altijd een belangrijke ambassadeur, o.a. door de rondleidingen die zij verzorgt voor (potentiele) donateurs. Haar betrokkenheid en inspanningen blijven belangrijk voor ons.
 
Kikatiti (fase 1)
Op Kikatiti, onze kleuterschool en opvanghuis voor kinderen van 3-6 jaar, loopt het onder leiding van Martha Jonathan bijzonder naar wens. In 2017 hebben we 14 driejarigen uit kansarme ‘gezinnen’ uit de omgeving opgenomen. Met de intensieve zorg van matrons/patrons (1 op 6 kinderen) voelen de kinderen zich snel thuis.  Ze krijgen Montessori kleuteronderwijs en worden spelenderwijs vertrouwd gemaakt met de Engelse taal.

Bestuurder Pete de Jager heeft dit jaar bij alle kinderen een ogentest afgenomen. Een nieuwe procedure voor ons team dat, mede gelet op het aantal HIV positieve kinderen, gelukkig geen verontrustende uitslagen gaf. Deze taak zal in 2018 worden overgedragen aan onze lokale ‘verpleegkundige’.
 
In Kikatiti zijn alleen enkele noodzakelijke herstelwerk-zaamheden uitgevoerd. Het ging om een afgeleide van een aanzienlijke renovatie in Ngorika waarmee marginale kosten gemoeid waren in geval van Kikatiti. Om te voldoen aan de steeds strengere lokale eisen zal de komende jaren wel fundamenteel geïnvesteerd moeten worden in de faciliteiten.
Ngorika (fase 2)
Het basisonderwijs verzorgen we vanuit Ngorika, waar we ook het opvanghuis voor 7-12 jarigen hebben. In 2017 hadden we 98 home-kinderen, die nagenoeg allemaal doorgestroomd zijn vanuit Kikatiti. De kosten van het Ngorika huis worden volledig gesponsord door de Duitse stichting Good Hope. Good Hope heeft afgelopen jaar een zeer significante donatie ontvangen waarmee een heuse renovatie van het huis kon worden gefinancierd onder leiding van Noud van Hout (Watoto Foundation). Het huis ziet er weer ‘spik en span’ uit, hetgeen ook is terug te zien in het woonplezier van de kinderen.

Op onze Ngorika basisschool hebben we naast home-kinderen ook 174 lokale dorpskinderen, waarmee een gezonde mix van achtergronden hebben gecreëerd. De ouders van de dorpskinderen worden geacht bij te dragen aan de kosten van de school. In 2017 bedroeg het aantal vol-betalende kinderen 99, conform planning. Gaandeweg het schooljaar zijn acht kinderen ‘afgevallen’, waarvan de meeste door familiehereniging en slechts drie wegens ‘wanbetaling’. Het in 2017 ingevoerd striktere betaalbeleid werpt duidelijk zijn vruchten af.
De school wordt met een eigen team van (deels academisch geschoolde) docenten gerund onder leiding van Alex Johnson. De interactie tussen de verzorgers en de docenten gaat steeds beter. De persoonlijke ontwikkeling van ieder kind wordt goed gemonitord; problemen worden eerder gesignaleerd en voortvarend opgepakt. De inbreng van Wim Smit (RvA) en Nola in het bijzonder werpen duidelijk hun vruchten af.
 
De school heeft in 2017 weer goed gescoord bij de national exams. Hier zien we echter wel ruimte voor verbetering, zeker in het kader van de strategische keuze om vol-betalende buurtkinderen toe te laten en onze ambities voor de home-kinderen. Het is onze overtuiging dat met goed onderwijs we écht het verschil kunnen maken voor deze kinderen. Boudewijn van Velzen, onderwijsadviseur en lid onze RvA, heeft in 2017 een evaluatie op Ngorika gedaan en zal het komende jaar zijn verbeteringsplannen verder uitrollen. Meer interactief lesgeven staat daarbij hoog op zijn agenda.

Middelbare scholen (fase 3)
Ook na Ngorika blijven we ons inzetten voor de ‘home-kinderen’ door ze naar externe middelbare kostscholen door te leiden. Ons sociaal werk, onder aanvoering van Mary Kasale, volgt hen gedurende deze schoolperiode in hun ontwikkelingen.  In 2017 hadden we  44 home-kinderen verdeeld over form I-IV (klas 1 t/m 4) op 13 verschillende scholen en ‘vocational centers’.
 
Sinds 2016 geldt er een leerplicht voor alle kinderen in Tanzania tot en met O(rdinary)-level (equivalent van vier jaar MAVO). Pas na hun O-level kunnen kinderen doorstromen naar beroepsonderwijs, of A(dvanged)-level waarmee toegang tot de universiteit mogelijk wordt. Deze langere leerplicht heeft grote financiële consequenties voor ons. Hoewel het grootste deel van onze kinderen naar verwachting een beroepsopleiding zal doen en slechts een enkeling in aanmerking komt voor  A-level, blijven de kinderen hoe dan ook minstens 2 jaar langer financieel afhankelijk van ons.

Bewust streven we naar het hoogst haalbare niveau binnen de grenzen van de individuele capaciteiten van de kinderen. Zo hebben we afgelopen jaren leerlingen geplaatst op zeer toonaangevende private scholen. Echter, in 2017 werden we geconfronteerd met feit dat kinderen van privaatscholen niet in aanmerking komen voor studiefinanciering. Weliswaar hadden we afgelopen jaar maar één kandidaat voor universiteit, in de toekomst zal dat vaker voorkomen. Hiervoor moet dus een structureel financieringsplan komen. We beraden ons over een soort studiefonds, gefinancierd door individuele sponsors, waarop studenten al dan niet in de vorm van een lening aanspraak kunnen doen.

Los van de keuze voor een private of overheidsschool, iedere school bepaalt zelf haar toelatingseisen en we hebben geen garantie dat kinderen ook daadwerkelijk geplaatst worden op een ‘voorkeurschool’. We moeten derhalve ons scholenspectrum uitbreiden aan de hand van helder geformuleerde kwaliteitscriteria, zodat we alle kinderen goed kunnen plaatsen. Wij hebben inmiddels ervaren dat dit een taak is die het huidige team (dat zich vooral bezig houdt met fase 1 en 2) er niet even bij kan doen. Wij zullen daarom op zoek moeten naar versterking.

Eindbegeleiding (fase 4)
Eind 2017 hadden we de eerste volledige generatie eindexamenscholieren (9) waarmee we de laatste fase ingaan. Onder hen bevinden zich vier universiteitskandidaten die nu eerst naar A-level gaan. Voor de anderen zijn de wensen qua beroepsopleiding in kaart gebracht. In de periode tussen de opleidingen hebben we voor de jongeren een tijdelijk baantje geregeld of ze  terug naar hun achterban laten gaan om daar te helpen.
 
Ook voor deze fase is uitbreiding van het team nodig om de gewenste ondersteuning te kunnen bieden aan deze kinderen. We hebben onvoldoende zicht op de keuzes van opleidingen, de vocational centers met boarding faciliteiten in de regio en de hiermee gemoeide kosten.
 
Lerai
In de keukens van Kikatiti en Ngorika worden in toenemende mate groente en fruit uit de Lerai- moestuin verwerkt. De kinderen eten, met de door Kees Bakker (RvA) aangereikte betere kooktechnieken, gezonder en zijn minder ziek.
 
Voor 2018 hebben wel als doel gesteld dat de Lerai tuin positief moet bijdragen aan de exploitatiekosten. Met professionele tuinmannen en een irrigatiesysteem kunnen er meerdere oogsten van het land worden gehaald en het overschot kan op de markt worden verkocht.
 
Fondsenwerving
In 2017 zijn we in staat geweest een aantal grote nieuwe sponsors aan ons te binden. We kunnen hiermee de komende vijf jaar vooruit plannen. De financiële positie van de stichting is gezond en geeft een gerust gevoel. We zijn inmiddels jaarlijks wel verantwoordelijk voor zo’n 350 kinderen die we structurele scholing en zorg geven.
 
De ontstane financiële armslag geeft ons de ruimte om fase 4 goed te implementeren en hierop aanvullende mankracht(en) in te zetten. En we overwegen een maximaal aantal armlastige buurtkinderen na fase 2 mee te nemen voor vervolgonderwijs. Dit heeft uiteraard budgettaire consequenties en al deze voornemens zullen we gaandeweg 2018 verder vorm geven. In april 2018 zijn drie van de bestuurders in Tanzania om hierover uitvoerig met het MT te spreken.
 
Onze stichting heeft geen budget voor fondsenwerving. Het bestuur is hiervoor verantwoordelijk en draagt de hiermee verband houdende kosten. Alle donaties komen dus nagenoeg volledig aan onze kinderen ten goede. Een principe dat we sinds de oprichting volgen en onze stichting uniek maakt. De CBF-erkenning die we in juni 2017 hebben gekregen, zal deze taak eveneens vergemakkelijken.
 
Wel blijven we streven naar een grotere bijdrage van lokale financiering. De belangrijke bron van inkomsten is het toelaten van betalende buurtkinderen op onze basisschool. De opbrengst van de lokale fondsenwerving betaalt zich vooral uit in natura, stageadressen en potentiele werkplekken. Hoewel dus niet direct in geld uit te drukken, absoluut van belang en iets wat we zullen voortzetten en meer aandacht willen geven.
 
Misstanden bij Goede Doelen
Afgelopen maanden is er veel negatieve publiciteit geweest over misstanden bij goede doelen. Verhalen waarin Happy Watoto zich totaal niet herkent. Het feit dat we met een uiterst kwetsbare doelgroep - wezen en kansarme kinderen uit ontwrichte gezinnen- werken, maakt ons waakzaam en behoedzaam. We hanteren selectieprocedures, leefregels, omgangsnormen  en protocollen voor onze Tanzaniaanse medewerkers én de vrijwilligers. Een alcoholverbod, verhoogde terreinbewaking in de nacht en een meldplicht bij de entreepoort zijn enkele voorbeelden van maatregelen die bijdragen aan de veiligheid van de kinderen.
 
We werken binnen een platte organisatiestructuur, waar open communicatie en elkaar aanspreken op gedrag wordt gestimuleerd. En we hanteren een lik-op-stukbeleid; misstanden worden simpelweg niet getolereerd. De kinderen vormen hierin geen uitzondering; de verzorgers en docenten zijn alert op onderling ongewenst gedrag.
 
In samenwerking met Joyce Sagala (NGO bestuurder) zijn we in 2015 een seksueel voorlichtingsprogramma gestart om de kinderen bewuster en mondiger te maken. Hierin worden ook de middelbare scholieren betrokken: zij zijn minstens zo kwetsbaar in hun pubertijd en missen de veiligheid van onze huizen. Het levensboek dat Margreet Brokking (RvA) in Kikatiti heeft geïntroduceerd, draagt ook zeker bij aan het bewustwordingsproces van de kinderen.
 
Vooruitblik 
Het bestuur zal zich het komende maanden nadrukkelijk gaan bemoeien met het traject van vervolgopleiding en begeleiding naar werk. De geplande helpdesk, waar de kinderen terecht kunnen voor advies op het gebied van vervolgopleiding, studiebeurzen, baanbemiddeling, huisvesting en zaken zoals microkrediet, moet in 2018 gestalte krijgen. Alle mogelijkheden moeten goed in kaart worden gebracht en contacten met instanties en bedrijfsleven moeten worden geïntensiveerd. Een aanzienlijke taak die we niet bij het huidige MT kunnen neerleggen en waarvoor we een geschikt persoon zoeken die hierin het voortouw neemt. We voorzien dus een uitbreiding van het team ten behoeve van fase 3 en 4.
 
Met alles wat er binnen onze stichting speelt, staan we binnen het bestuur nog nauwelijks stil bij de lange termijn. Hoe zou Happy Watoto er over 10-15 jaar moeten uitzien? Het ultieme doel is een duurzaam project zonder Westerse bemoeienis en financiële steun. De tijd zal leren of dit in Tanzania op termijn haalbaar is.
 
Tanzania is in de regio het meest stabiele land in politieke en economische zin; het land heeft uitzonderlijke natuur en daarmee een enorme toeristenindustrie; landbouwgrond is voor handen en vruchtbaar. Met het aantreden van President Magufuli worden nu tal van zaken (corruptie, belastingen, werkgelegenheid, onderwijs) voortvarend opgepakt. Met een goed functionerende overheid en een beter geschoolde populatie zal Tanzania de komende jaren een transitie ingaan waar economische groei uitkomt. Als bestuur willen we vanuit die gedachten de komende jaren nadenken over onze rol op lange termijn.
 
Tenslotte
Zonder de steun van onze sponsoren, bevriende stichtingen, de leden van onze Raad van Advies, onze ambassadeurs en een aantal belangeloze Nederlandse dienstverleners, zou  Happy Watoto niet op jaarbasis 350 kinderen toekomstperspectief kunnen bieden. We willen iedereen bedanken voor hun bijdragen in het afgelopen jaar. En vragen om ons te blijven steunen in de jaren die nog voor ons liggen. Want ondanks het optimisme is er werkelijk nog heel veel werk aan de winkel voordat we onze handen van het project kunnen aftrekken.
 
 
A sante sane, ofwel heel hartelijk bedankt.
namens het volledige bestuur van Happy Watoto
26 april 2018
 

Download het jaarverslag

Onderstaand de volledige verslagen, inclusief de financiƫle rapportage en bijbehorende toelichting, te downloaden in pdf formaat.