een veilige plek waar ze kind kunnen zijn

Ngorika school: a work in progress

06-12-2017
In ‘Under African Skyes’ zingen Miriam Makeba en Paul Simon “His path was marked by the stars of the Southern Hemisphere/ And he walks his days under African skies”. Dat was in 1986. De wereld was anders toen. Ik maakte toen de eerste van vele reizen naar Afrika. Soms voor werk, soms gewoon omdat het daar zo anders is. Dat lied kwam bij me op na aankomst in de lodge toen ik op mijn balkon die immense sterrenhemel zag. De rit vanaf het vliegveld over een onverlichte weg, de geuren, de geluiden, en die sterren: ik was weer terug.
 
In het voorjaar ben ik in contact gekomen met Happy Watoto. Het bestuur bleek op zoek naar een onderwijsspecialist die interesse had in het versterken van het team adviseurs. En ik was op zoek naar een kans om als vrijwilliger bij te dragen aan het verbeteren van onderwijs. Na wat verkennende gesprekken is afgesproken dat ik mee zou gaan met een al gepland bezoek van een paar bestuursleden en adviseurs. Mijn specifieke opgave zou zijn om te onderzoeken op welke wijze de Ngorika school zich de komende jaren zou kunnen verbeteren.  In mijn bagage vooral veel vragen naar wat er nu gebeurt, naar de condities waaronder dat gebeurt, naar de manier waarop dat gebeurt, naar de mensen die het werk doen, naar de ambities van die mensen, naar de kinderen in de klassen, naar het curriculum, naar de leermiddelen. Maar vooral of er in een week een ‘klik’ zou ontstaan tussen de leiding, het docententeam en mij.

In de afsluitende workshop konden het team en ik samen vaststellen dat die ‘klik’ er is. We gaan samen kijken hoe we de komende vijf jaar op weg gaan naar onderwijs dat iets moderner is dan wat er nu wordt gedaan. Dat wordt een proces van vallen en opstaan, van vertraging en versnelling, van eisen stellen en ruimte geven. Maar dat het kan en moet, daar zijn we het wel over eens.
 
Gaat het dan niet goed?
De Ngorika school presteert naar Tanzaniaanse begrippen goed. De plaats in de ranglijsten is al jarenlang geruststellend, hoewel wellicht een kleine teruggang zichtbaar is. Goed onderwijs is meer dan een mooie plaats op een ranglijstje. Het gaat dan niet alleen om de vraag hoe de leerlingen scoren op toetsen en examens. Het gaat dan ook (en misschien wel vooral) om de vraag of dat wat de leerlingen meenemen bruikbaar is in de volgende fasen in leven en werk. Niet alleen wat ze leren is relevant maar ook om hoe ze leren. Voor de leerkrachten betekent dat vaak een andere oriëntatie.  De inhoud van het vak blijft belangrijk maar er moet veel meer aandacht zijn voor het aanleren van competenties. Dat zijn vakoverstijgende vaardigheden en attitudes die je helpen om later in je leven problemen op te lossen, samen te werken, keuzen te maken, initiatief te nemen, te blijven leren. Het zijn nu net die zaken die echt recht doen aan het motto van de school.

En het zijn de zaken die aansluiten bij de ambitie van de Tanzaniaanse overheid om met een nieuw curriculum de toekomst in te gaan. Zelfs de leerkrachten die wat aarzelend zijn waar het gaat om dit soort ambities kunnen niet ontkennen dat het toch zal moeten. Want de toekomstige toetsen en examens zullen ongetwijfeld anders zijn dan die men nu kent. Als men niet verandert, komt die mooie plaats op de ranglijst vanzelf in gevaar.
 
Kijken en vragen.
De dagen werden snel gevuld met het observeren van lessen. Dat was spannend voor de leerkrachten. Niet voor de leerlingen. Na binnenkomst zingen die een lied, iemand haalt een stoel, de eerste minuten kijkt iemand om, en daarna vergeten ze je.

De ene leerkracht kon makkelijker omgaan met zo’n toekijkende mzungu dan de ander. Op de eerste dag had ik met het team afgesproken dat ik willekeurig een les zou binnenstappen. Niemand wist welke, en iedereen kon er van op aan dat ik niets van wat ik zag in een les zou delen met de schoolleiding. De observaties waren niet bedoeld als een beoordeling. Met iedere leerkracht heb ik een kort nagesprek gevoerd zodat ik kon vragen waarom hij/zij deed wat men deed. En iedere leerkracht kreeg een tip. Dat werkte heel goed, en een dag was iedereen er aan gewend.
 
Ik heb heel mooie lessen gezien, met leerkrachten die in staat zijn om de volle veertig minuten alle leerlingen actief te houden. En er zijn leerkrachten die niet zien dat de helft van de leerlingen na tien minuten is afgehaakt. Ik heb leerkrachten gezien die de les perfect hadden voorbereid en leerkrachten die moesten improviseren. Er zijn leerkrachten die leerlingen echt helpen bij het leren van fouten en anderen die zo’n leerling gewoon vergeten. Er zijn leerkrachten die niet in klas aanwezig zijn als de les begint – in Nederland geheid aanleiding tot veel jolijt bij de leerlingen. Niet in Tanzania waar de kinderen braaf wachten, soms wel vijf minuten. Maar het kan natuurlijk niet – de leerkracht moet op tijd in de les zijn – geen enkel excuus is geldig.

Sommige leerkrachten proberen de kinderen in groepen te laten werk, en dat valt niet mee in de betrekkelijk kleine lokalen met (bijna) onverwoestbaar massief meubilair. Als het lukt is het een genot om te zien hoe zo’n groepje echt met de hoofden bij elkaar een probleem probeert op te lossen. Nog enthousiaster worden ze als de leerkracht een competitie organiseert tussen de groepen, waarbij ze elkaar mogen helpen om fouten te corrigeren. Dat zijn de pareltjes waarvan andere leerkrachten kunnen leren. De relatief beperkte klasgrootte (35 leerlingen) maakt dit soort initiatieven mogelijk. Een zorg is dat met die groepsgrootte hier en daar wordt gesmokkeld. Soms telde ik 38 leerlingen, een overschrijding van het maximum om geen ‘nee’ te hoeven zeggen tegen ouders die een kind komen aanmelden.
 
De lesboekjes zijn niet foutloos. Een paar decennia geleden heeft Tanzania besloten het maken en produceren van lesmateriaal over te laten aan de vrije markt, blijkbaar zonder voldoende controle op de kwaliteit. Na vragen in het parlement wordt dat beleid losgelaten – de nieuwe lesboeken zullen weer gemaakt worden door de overheid. Voor nu betekent dat extra werk in de school omdat de leerkrachten de fouten moeten opsporen en de leerlingen waarschuwen. Kortom: werk aan de winkel.
 
De eerste stappen.
Met het team en de schoolleiding heb ik een aantal eerste stappen op weg naar beter onderwijs afgesproken. Eerst moet het huis op orde worden gebracht. Dan moeten we denken aan het verwijderen van overbodige en niet functionele spullen uit de klaslokalen. Een klok die niet werkt, een poster van drie jaar geleden, een kapotte stoel kunnen weg net als een hoek vol niet werkende accu’s in het IT-lokaal. Maar ook gaat het om die leerkracht die op tijd in de les moet zijn.

Een volgende stap is het gezamenlijk serieus bestuderen van dat nieuwe curriculum en vaststellen wat dat betekent voor de lesplannen. Als dat is gebeurd, kunnen we ook vaststellen wat de leerkrachten nog moeten leren om uiteindelijk te voldoen aan de eisen van het nieuwe curriculum. Omdat sommigen daar al verder in zijn dan de anderen kan men veel aan elkaar hebben.
 
Bij die eerste stappen kan ik wellicht op afstand helpen. Daarvoor zijn afspraken gemaakt met de schoolleiding. We zullen moeten afwachten hoe dat uitpakt. Zij hebben er vertrouwen in, ik ook. In elk geval kijk ik terug op een mooie week daar, en verheug ik me op het vervolg in 2018.
 
Boudewijn A.M. van Velzen.
Raad van Advies 
 
Terug naar de vorige pagina

Meer nieuws uit Tanzania

Edina, onze US ambassadeur

22-11-2018
Edina Toth is geboren en opgegroeid in Hongarije, waar ze zich nooit echt heeft thuis gevoeld. Tien jaar geleden nam ze de beslissing om naar de Verenigde Staten te verhuizen. Edina studeerde onlangs af...
Lees meer

my first week

14-09-2018
My Name is Dr. Jonas Michael I joined Ngorika Happy Watoto School one week ago.  It was Sepetember 3rd 2018 when I started serving and working at this school as a new head teacher. Before I joined...
Lees meer

student Allan

14-09-2018
My name is Allan Judika Mmari, 23 years  old. I am a first born in a family of three children. I have my  young sisters, Lucy who came after me and Happy who is a last one. Before we were living...
Lees meer